otoriteye boyun eğme etiketine sahip kayıtlar gösteriliyor. Tüm kayıtları göster
otoriteye boyun eğme etiketine sahip kayıtlar gösteriliyor. Tüm kayıtları göster

30 Eylül 2026 Çarşamba

İtaat mi icat mı?

 Türkiye'de demokrasinin gelişmeme nedenlerinden biri, muhtemelen otoriteye sorgusuz boyun eğme eğilimidir. Bu eğilimin kaynağı çocukluk çağında aranmalı; başta babaya olmak üzere, aile içinde büyüklere saygının ötesine geçen bir boyun eğme ve kendini ifadeden vazgeçme şeklinde tohumlanıyor. Özellikle şu anda orta yaşlarda olan bizim neslimiz için geçerli olan bu durum, bireylerin ileriki yaşamlarında otorite figürleri karşısında kendilerini güçsüz hissetmelerine, giderek fikirlerini savunamamalarına yol açtı, açıyor.

 İnsanlar, söylenenleri kabul etmeseler bile, emir veren otoriteye bir şekilde boyun eğiyorlar. Bu durum, kanımca, sadece kişisel çıkarlar öyle gerektirdiği için ya da rasyonel düzeyde alınan bir karar sonucu gerçekleşen bir eylem değildir. Temeline inersek; erişkin bilinç altında yaşamını sürdüren o çocuğun içindeki korkuyla, otoriteye direnmenin ve karşı çıkmanın boşuna olduğu, büyüklerin en mantıksız davranışlarında dahi bir hikmet olduğu ve nihayetinde haklı olduğu, tekil bireyin fikirlerinin ve hislerinin önemsiz olduğu ve sonunda her halükarda otoritenin dediğinin olacağı yönündeki köklü bir inançtan besleniyor. Türk kültürü bu terbiye ve felsefeyle bireyleri şekillendirdiği için itaat genel kural oluyor, itiraz deneyimi yaşanmıyor ve bu tecrübesizlik, itiraz edersem başıma bir şey gelir düşüncesini besleyip korkuyu artırıyor. Adeta, toplumumuzda, önce aile sonra okul ve diğer sosyal çevresel kültürün etkisi altında insanlar,  itiraz etme gücünü yitiriyor, "emir demiri keser" mantığıyla mutlak itaat yaygınlaşıyor. Sonuçta, bu kültürde yetişmiş bireyler iyi asker oluyor, ancak kendi fikirlerinin ardında duracak özgüvene ve mücadele azmine sahip olanlar azınlıkta kalıyor. 

İcat çıkaranlar, bağımsız düşünen bilim insanı, araştırmacı veya kaşifler bu iklimde pek yetişmiyorsa bir sebebi olsa gerek.